මුල්ම මුස්ලිම් ඉතිහාසඥයන් වන අල්-තබරි, අල්-වාකිදි සහ ඉබ්න් ඉස්හාක් ගෙන් සෘජු සාක්ෂි – ඔවුන් වාර්තා කළ සියල්ල, ඔවුන් තමන්ම වුවද, අනිවාර්යයෙන් සත්ය නොවූ බවට!
1. හැඳින්වීම
ඉස්ලාමීය ඉතිහාසයේ මුල් මූලාශ්රවල දක්වා ඇති සමහර වාර්තාවල විශ්වසනීයත්වය මුස්ලිම්වරුන් ප්රශ්න කරන විවාද වලදී, පෙරදිග විද්යාඥයෝ සහ මිෂනාරිවරු බොහෝ විට තර්ක කරන්නේ, එම වාර්තා මුල් මුස්ලිම්වරුන් විසින්ම වාර්තා කරන ලද බැවින් ඒවා අව්යාජ විය යුතු බවයි. මෙම වාර්තා අසත්ය වූයේ නම්, මුල් මුස්ලිම් වාර්තාකරුවන් සහ ඉතිහාසඥයන් කිසි විටෙකවත් ඒවා වාර්තා නොකරන්නට ඇති බව ඔවුන් තර්ක කරයි.
මෙය තරමක් තාර්කික ප්රකාශයක් ලෙස පෙනුනද, එය සත්යයෙන් බොහෝ දුරස්ය.
මෙම කෙටි ලිපියෙන් අපි ඉහත සඳහන් ප්රකාශය වැරදි බව සනාථ කිරීමට, වඩාත් ප්රසිද්ධ මුල් වාර්තාකරුවන් සහ ඉතිහාසඥයන් තිදෙනෙකු වන අල්-තබරි, අල්-වාකිදි සහ ඉබ්න් ඉස්හාක්ගෙන් සාක්ෂි දකිමු.
2. අල්-තබරි:
අබූ ජාෆර් මුහම්මද් බින් ජරීර් අල්-තබරි (මරණය හි. 310) සුප්රසිද්ධ අල් කුර්ආන් විවරණකරුවෙකු (මුෆස්සිර්), හදීස් විශාරදයෙකු (මුහද්දිස්) සහ ඉතිහාසඥයෙකි (මුඅර්රික්). ඔහුගේ ඉතිහාස කෘතිය, මුල්ම කාලවල සිටින වාර්තාවල ශ්රේෂ්ඨතම මූලාශ්රය වන අතර, පසුකාලීන සියලුම ඉතිහාසඥයන් විසින් පාහේ මූලික යොමු කරුවක් ලෙස භාවිත කරන ලදී. පෙරදිග විද්යාඥයන් සහ මිෂනාරිවරු විශේෂයෙන් මෙයට ප්රියමනාප වෙති. මෙම විශාල කෘතියේ ඉංග්රීසි පරිවර්තනය බටහිර රටවල වෙළුම් 40කින් ප්රකාශයට පත් කර තිබීමෙන් මෙය පැහැදිලි වේ.
අල්-තබරි තමන්ම ඉතා පැහැදිලිව ප්රකාශ කර ඇත්තේ, ඔහුගේ කෘතියේ සියලුම වාර්තා අව්යාජ නොවන බවයි. Tarikh al-Rusul wal Maluk නම් ඔහුගේ ඉතිහාස කෘතියේ පෙරවදනෙහි ඔහු මෙසේ ලිවීය:
“පාඨකයා දැනගත යුත්තේ, මා විසින් සඳහන් කර ඇති සියල්ල සම්බන්ධයෙන් සහ එය අපගේ මෙම ලේඛනයේ සටහන් කිරීමට කොන්දේසියක් ලෙස සලකා ඇති සියල්ල සම්බන්ධයෙන්, මම විශ්වාස කරන්නේ මා විසින් සම්ප්රේෂණය කරන ලද සම්ප්රදායන් සහ වාර්තා මත වන අතර, ඒවා ඔවුන්ගේ සම්ප්රේෂකයන් වෙත ආරෝපණය කරමි. තාර්කික තර්ක හරහා දැනගත් හෝ අභ්යන්තර චින්තන ක්රියාවලීන් හරහා නිගමනය කරන ලද දෑ මත මම ඉතා විරලවම විශ්වාස කරමි. මක්නිසාද යත්, අතීත මිනිසුන්ගේ සහ මෑතකාලීන මිනිසුන්ගේ සහ සිදුවීම්වල ඉතිහාසය පිළිබඳ කිසිදු දැනුමක් ඒවා නිරීක්ෂණය කිරීමට නොහැකි වූ සහ ඔවුන්ගේ කාලයේ ජීවත් නොවූ අයට, තොරතුරු සපයන්නන් සහ සම්ප්රේෂකයන් විසින් සපයන ලද තොරතුරු සහ සම්ප්රේෂණය හරහා මිස ලබාගත නොහැක. මෙය තර්කයෙන් ගෙන එනු නොහැක හෝ අභ්යන්තර චින්තන ක්රියාවලීන් හරහා නිගමනය කළ නොහැක. මාගේ මෙම ලේඛනයේ, අප විසින් සමහර අතීත මිනිසුන්ගේ බලයෙන් සඳහන් කර ඇති සමහර තොරතුරු අඩංගු විය හැකි අතර, පාඨකයා එය අනුමත නොකළ හැකි අතර ශ්රාවකයාට එය පිළිකුල් සහගත ලෙස පෙනිය හැක, මක්නිසාද ඔහුට එහි කිසිදු සාධාරණත්වයක් හෝ සැබෑ අර්ථයක් සොයාගත නොහැකි බැවිනි. එවැනි අවස්ථාවල, එවැනි තොරතුරු අප වෙතින් නොව, එය අප වෙත සම්ප්රේෂණය කළ අය වෙතින් පැමිණ ඇති බව ඔහු දැනගත යුතුය. අප එය අප වෙත වාර්තා කරන ලද පරිදිම වාර්තා කර ඇත.”
(The History of al-Tabari Volume 1, General Introduction and From the Creation to The Flood. පරිවර්තනය: Franz Rosenthal, State University of New York Press, 1989, පිටු 170-171)
මේ නිසාවෙන්ම මුස්ලිම් විශාරදයෝ අල්-තබරිගේ වාර්තා සියල්ල නිරන්තරයෙන් පිළිගෙන නොමැත, ඒ වෙනුවට ඔවුන් සෑම වාර්තාවක්ම වාර්තාකරණයේ නීති රීතිවලට අනුව පරීක්ෂා කර, සලකා බලන ප්රශ්නය පිළිබඳ අනෙකුත් වාර්තා සමඟ හරස් පරීක්ෂණයට ලක් කර, මේ ආකාරයෙන් විශ්වාසදායක වාර්තා අනෙක් ඒවායින් වෙන් කරති.
3. අල්-වාකිදි:
තවත් ප්රසිද්ධ මුල් මුස්ලිම් වාර්තාකරුවෙකි මුහම්මද් ඉබ්න් උමර් අල්-වාකිදි (මරණය හි. 207). ඔහු “සීරා” පිළිබඳ මුල් කාලීන ලේඛකයන් සමූහයට අයත් වන අතර, මෙම විෂය පිළිබඳ ඔහුගේ ප්රසිද්ධ පොත “Kitab al-Maghazi” වේ, එහි අනාවැකිකරුවාණන් – ඔහු කෙරෙහි අල්ලාහ්ගේ සාමය සහ ආශිර්වාද වේවා – සහ ඔහුගේ සගයන්ගේ ව්යාපාරයන් විස්තර කර ඇත.
ඔහු තවත් මුල් ඉතිහාසඥයෙකු වන මුහම්මද් ඉබ්න් සාද් (මරණය හි. 239) ගේ කෘතියේ ද ප්රධාන වාර්තාකරුවෙකි, ඔහු ඇත්ත වශයෙන්ම අල්-වාකිදිගේ ලේඛකයා සහ ශිෂ්යයා විය. ඉබ්න් සාද්ගේ කෘතිය “Tabaqatul Kubra” හෝ “Kitab al-Tabaqat al-Kabir” ලෙස නම් කර ඇත.
මුලින්ම සටහන් කළ යුතු කරුණ නම්, අල්-වාකිදි විශාරදයන් විසින් වැඩිපුරම විවේචනයට ලක් වී ඇති අතර, ඔහුගේ වාර්තා සාමාන්යයෙන් පිළිගත නොහැකි බවයි. ඔහුගේ විශ්වසනීයත්වය සහ එසේ නොවීම පිළිබඳ විස්තර මෙතැනින් සොයාගත හැක.
අල්-වාකිදි කෙරෙහි විවේචනයට අමතරව, ඔහුගේ වාර්තා විශ්ලේෂණය සහ ඒ පිළිබඳ ඔහුගේම අදහස් ද, අප සලකා බලන ප්රශ්නයට උපකාරී වේ; මුල් මුස්ලිම් ඉතිහාසඥයන් අව්යාජ වාර්තා පමණක් වාර්තා කළාද?
අනාවැකිකරුවාණන් සහ ශය්යිදා කදීජා අතර විවාහය පිළිබඳව ඉබ්න් සාද් විසින් ලබා දුන් පහත සඳහන් වාර්තාව සලකා බලන්න;
“මුහම්මද් ඉබ්න් උමර් තවත් වාර්තාකරුවන් දාමයක් හරහා අපට දැනුම් දුන්නේය: සැබවින්ම කදීජා තම පියාට බේබද්දවීම දක්වා පානය කරවීය. ඇය ගවයෙකු මරා, ඔහුගේ ශරීරයට සුවඳ විලවුන් ගෑවා, ඔහුට ඉරි ඇති ඇඳුමක් ඇන්දුවාය. ඔහුට සිහිය ලැබුණු විට ඔහු ප්රශ්න කළේය: මෙම මරණය, මෙම සුවඳ විලවුන් සහ ඉරි ඇති ඇඳුම කුමකටද? ඇය පැවසුවාය: ඔබ මාව මුහම්මද්ට විවාහ කර දුන්නා. ඔහු පැවසුවේය: මම එසේ කළේ නැත, මම එසේ කරන්නේ ද නැත. කුරෙයිශ්හි ප්රභූහු ඉදිරිපත් කළ යෝජනා මම ප්රතික්ෂේප කළෙමි.
මුහම්මද් ඉබ්න් උමර් පැවසුවේය: මුළු වාර්තාවම අපට අසත්ය සහ වැරදි ලෙස පෙනේ. අනුමත කරන ලද අනුවාදය නම්, කදීජාගේ පියා වූ ඛුවෙයිලිද් ඉබ්න් අසද්, අල්-ෆිජාර් සටනට පෙර මිය ගිය අතර, අම්ර් ඉබ්න් අසද් විසින් කදීජාව අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් – ඔහුට අල්ලාහ්ගේ ආශිර්වාද වේවා – වෙත විවාහයට ලබා දුන් බවයි.”
(Kitab al-Tabaqat al-Kabir, ඉංග්රීසි පරිවර්තනය S. Moinul Haq, Kitab Bhavan, New Delhi, 2009, වෙළුම 1, පිටු 149-150)
මෙයම අල්-තබරි විසින්ද වාර්තා කර ඇත. බලන්න, The History of al-Tabari, vol VI -Muhammad in Mecca, පරිවර්තනය W. Montgomery Watt සහ M.V. McDonald, State University of New York Press, Albany 1989, පිටු 49-50
අල්-වාකිදි තමන්ම, වෙනත් ස්ථිර වාර්තා මත පදනම්ව එය අසත්ය යැයි විශ්වාස කරමින්, යමක් වාර්තා කළ බව කෙතරම් පැහැදිලිද! එම ආකාරයටම, පසුකාලීන විශාරදයෝ ද ඔහුගේ හෝ වෙනත් ඕනෑම කෙනෙකුගේ වාර්තා මෙවැනි විමර්ශනයකට ලක් කිරීමේ අයිතිය රඳවා ගනිති. එබැවින්, මෙම ඉතිහාසඥයන් ලියන හෝ වාර්තා කරන සියල්ල අව්යාජ යැයි උපකල්පනය කිරීම වැරදිය. අල්-වාකිදි තමන්ම මුලින්ම සාමාන්යයෙන් පිළිගත් වාර්තාකරුවෙකු නොවන බවද අප අමතක නොකළ යුතුය.
4. ඉබ්න් ඉස්හාක්:
මෙදින දක්වා පුළුල් ලෙස උපුටා දක්වන ලද සහ සඳහන් කරන ලද මුල්ම කතුවරයා මුහම්මද් ඉබ්න් ඉස්හාක් (මරණය හි. 151) වේ. ඔහු අල්-මදීනාහි සිට පැමිණි අතර, ඔහුගේ කාලයේ මුස්ලිම් ලෝකයේ තවත් බොහෝ ප්රධාන නගර වෙත ගමන් කළේය. ඔහුගේ විශ්වසනීයත්වය පිළිබඳව විවිධ මත පවතින නමුත්, සාමාන්යයෙන් ඔහු සමහර කොන්දේසි සහිතව විශ්වාසදායක ලෙස පිළිගනු ලැබේ. අපි එය සියල්ල මතුවට එන ලිපියක විස්තරාත්මකව සාකච්ඡා කරමු.
වඩාත් විවාදාත්මක ‘සාතන් වදන්’ (satanic verses) කතාව සම්බන්ධ කරන වාර්තාකරුවන්ගෙන් එකෙකි ඉබ්න් ඉස්හාක්. ඇත්ත වශයෙන්ම, අල්-තබරි විසින් ලබා දෙන ලද මෙම ප්රකාශිත කතාවේ වාර්තාකරුවන් දාමයෙන් එකකට ඔහු ඇතුළත් වේ;
“ඉබ්න් හුමයිද් — සලමා — මුහම්මද් බින් ඉස්හාක් — යසීද් බින් සියාද් අල්-මදනි — මුහම්මද් බින් කඅබ් අල්-කුරළි…”
බලන්න, The History of al-Tabari, vol VI -Muhammad in Mecca, පරිවර්තනය W. Montgomery Watt සහ M.V. McDonald, පිටුව 108
පෙරදිග විද්යාඥයන් සහ මිෂනාරිවරු භාවිත කරන තර්කයට අනුව, ඉබ්න් ඉස්හාක් මෙම වාර්තාවේ සත්යතාව විශ්වාස කළ යුතුව තිබූ නමුත්, ඔහු එය සම්පූර්ණ අසත්යයක් ලෙස විශ්වාස කළ බව අප දැනගනී.
අබූ හයියාන් අල්-අන්දුලසි (මරණය හි. 745) සඳහන් කරයි;
“මෙම කතාව සම්බන්ධයෙන්, සීරා සම්පාදකයා වූ ඉමාම් මුහම්මද් බින් ඉස්හාක්ගෙන් විමසන ලද අතර, ඔහු පැවසුවේය: ‘මෙය මිත්යාදෘෂ්ටිකයන්ගේ ප්රබන්ධයෙන් සකස් වූවකි.’ මෙම කාරණය සම්බන්ධයෙන් ඔහු පොතක්ම ලිවීය.”
(al-Bahr al-Muhit fil Tafsir, Dar al-Fekr, Beirut, 1420 A.H., වෙළුම 7, පිටුව 526)
අවාසනාවකට, එම පොත අප වෙත ලැබී නොමැති බව පෙනේ!
5. නිගමනය:
මෙම විස්තර සලකා බලන විට, මුල් වාර්තාකරුවන් සහ ඉතිහාසඥයන් වාර්තා කළ සියල්ල ඔවුන් තමන් සම්බන්ධයෙන් වුවද අනිවාර්යයෙන් අව්යාජ නොවූ බවට කිසිදු සැකයක් නොපවතී. ඔවුන් තමන්ම වාර්තා විමර්ශනය කර, හේතු සොයාගත් විට ඒවා ප්රතික්ෂේප කළහ. එබැවින්, පසුකාලීන මුස්ලිම් විශාරදයන් ඔවුන්ගේ වාර්තා විමර්ශනය කර, ධාන්යය කුණුවලින් වෙන් කිරීම ස්වභාවික දෙයකි. ඔවුන් වාර්තා කළ සියල්ල ඔවුන්ට අව්යාජ බව උපකල්පනය කිරීම සම්පූර්ණයෙන්ම වැරදිය.
සැබවින්ම, අල්ලාහ් වඩාත් හොඳින් දනී!
