හැඳින්වීම
“ඉස්ලාමය කාන්තාවන්ට අධ්යාපනය ලැබීම තහනම් කරයි” යන ප්රකාශය ඇතැම් අවස්ථාවල ඉස්ලාමයේ ස්ථිර ඉගැන්වීමක් ලෙස ඉදිරිපත් කරනු ලැබේ. එහෙත් කුර්ආනය, සහීහ් සුන්නාහ් සහ ඉස්ලාමීය බුද්ධිමය ඉතිහාසය සමස්තයක් ලෙස පරීක්ෂා කළ විට, එවැනි සාමාන්ය තහනමක් ඉස්ලාමය තුළ ඇති බව තහවුරු කළ නොහැක.
ඉස්ලාමය කාන්තාවන් බුද්ධිමය වශයෙන් අසමත් බවත්, ඔවුන් නූගත් තත්ත්වයේ සිටිය යුතු බවත්, දැනුම ලබාගැනීම පිරිමින්ට පමණක් අයත් වගකීමක් බවත් උගන්වන්නේ නැත.
ඊට ප්රතිවිරුද්ධව,
- කුර්ආනය දැනුම අගය කරයි;
- නබි මුහම්මද් ﷺ කාන්තාවන්ට විශේෂයෙන් අධ්යාපනය ලබාගැනීමට අවස්ථා සලසා දුන්නේය;
- කාන්තා සහාබාවරු ප්රශ්න ඇසූහ;
- ඔවුහු නබිතුමාගේ දැනුම සම්ප්රේෂණය කළහ;
- ‘ආයිෂා رضي الله عنها වැනි කාන්තාවන් ප්රමුඛ ඉස්ලාමීය විද්වතුන් බවට පත්වූහ;
- පසුව ද කාන්තා හදීස් විද්වතුන් සහ ගුරුවරියන් බිහි වූහ.
ඇත්ත වශයෙන්ම, ඉස්ලාමීය නීතිය තුළ කුමන ආකාරයේ අධ්යාපනයක්ද, කුමන පරිසරයකද, පිරිමි සහ කාන්තාවන් අතර අන්තර්ක්රියා කෙසේ විය යුතුද යන්න පිළිබඳ සීමාවන් සාකච්ඡා කළ හැකිය.
නමුත් එය “කාන්තාවන්ට අධ්යාපනය ලැබීමම තහනම්” යන ප්රකාශයට සමාන නොවේ.
මෙම වෙනස ඉතා වැදගත්ය:
කිසියම් අධ්යාපනික පරිසරයක් හෝ ක්රමයක් සම්බන්ධයෙන් ඉස්ලාමීය සීමාවන් තිබීම, කාන්තා අධ්යාපනයම තහනම් කිරීමක් නොවේ.
1. කුර්ආනය දැනුම අගය කරයි
කුර්ආනයේ බොහෝ ස්ථානවල දැනුමේ වටිනාකම අවධාරණය කරයි.
අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි:
“දැනුම ඇති අය සහ දැනුම නැති අය සමාන වන්නේද?”
— කුර්ආනය 39:9
මෙහි දැනුම ඇති පුද්ගලයාගේ උසස්භාවය පෙන්වන නමුත්, දැනුම පිරිමින්ට පමණක් සීමා කරන්නේ නැත.
තවත් ස්ථානයක අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි:
“ඔබලා අතරින් විශ්වාස කළ අයද, දැනුම ලබා දෙන ලද අයද අල්ලාහ් තරාතිරම්වලින් උසස් කරනු ඇත.”
— කුර්ආනය 58:11
මෙහිද දැනුම අගය කිරීම ස්ත්රී-පුරුෂ වශයෙන් සීමා කර නැත.
ඉස්ලාමයේ පළමු වහී පවා ආරම්භ වන්නේ:
اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ
“ඔබේ ස්වාමියාගේ නාමයෙන් කියවන්න; ඔහු මැව්වේය.”
— කුර්ආනය 96:1
යන විධානයෙනි.
එබැවින් “ඉස්ලාමය කාන්තාවන්ට අධ්යාපනය තහනම් කරයි” යන ප්රකාශය කරන පුද්ගලයාගෙන් මූලික ප්රශ්නයක් ඇසිය යුතුය:
“එම තහනම සඳහන් කරන කුර්ආන් වැකිය කුමක්ද?”
කාන්තාවන්ට “ඉගෙන නොගත යුතුය”, “දැනුම ලබා නොගත යුතුය” හෝ “අධ්යාපනය පිරිමින්ට පමණි” යන සාමාන්ය නීතියක් කුර්ආනයේ දක්වා නැත.
2. නබි ﷺ කාන්තාවන් සඳහා විශේෂ අධ්යාපන අවස්ථාවක් ලබා දුන්නේය
මේ පිළිබඳ පැහැදිලිම සාක්ෂියක් සහීහ් අල්-බුහාරි හි දක්නට ලැබේ.
කාන්තාවන් පිරිමින් නබි ﷺ වෙත වැඩි කාලයක් ලබා ගන්නා බව පවසමින් තමන්ටද ඉගෙන ගැනීමට විශේෂ අවස්ථාවක් ලබා දෙන ලෙස ඉල්ලා සිටියහ.
නබි ﷺ ඔවුන්ගේ ඉල්ලීම පිළිගෙන ඔවුන් සඳහා විශේෂ දිනයක් වෙන් කළේය.
සහීහ් අල්-බුහාරි 101 හි සඳහන් වන්නේ:
“කාන්තාවන් නබිතුමාගෙන් දිනයක් නියම කර දෙන ලෙස ඉල්ලා සිටියහ. පිරිමින් ඔහුගේ මුළු කාලයම ලබා ගන්නා බැවින්, ඔවුන් සඳහා එක් දිනයක් ආගමික පාඩම් හා නියෝග සඳහා වෙන් කරන බව ඔහු පොරොන්දු විය.”
Sahih al-Bukhari 101 හි මෙම හදීසය “කාන්තාවන්ට ආගම ඉගැන්වීම සඳහා ඔවුන් වෙනුවෙන් දිනයක් වෙන් කළ යුතුද?” යන පරිච්ඡේදය යටතේද සඳහන් වේ. Sahih al-Bukhari 101
මෙය ඉතා වැදගත් සාක්ෂියකි.
කාන්තාවන්ට නබි ﷺ මෙසේ නොකීවේය:
“කාන්තාවන්ට අධ්යාපනය අවශ්ය නැත.”
එසේම:
“දැනුම ලබාගැනීම පිරිමින්ට පමණි.”
යනුවෙන්ද නොකීවේය.
ඒ වෙනුවට, ඔවුන්ගේ අධ්යාපනය සඳහා විශේෂ කාලයක් වෙන් කළේය.
එබැවින් නබිතුමාගේම ක්රියාමාර්ගය කාන්තා අධ්යාපනය සඳහා සාමාන්ය තහනමක් තිබූ බවට වන ප්රකාශයට සෘජුවම පටහැනිය.
3. කාන්තා වහලියකට අධ්යාපනය ලබාදීම නබි ﷺ පැහැදිලිවම ප්රශංසා කළේය
මෙයටත් වඩා කැපී පෙනෙන සාක්ෂියක් සහීහ් අල්-බුහාරි 5083 හි ඇත.
නබි ﷺ මෙසේ පැවසූ බව වාර්තා වේ:
«أَيُّمَا رَجُلٍ كَانَتْ عِنْدَهُ وَلِيدَةٌ فَعَلَّمَهَا فَأَحْسَنَ تَعْلِيمَهَا، وَأَدَّبَهَا فَأَحْسَنَ تَأْدِيبَهَا، ثُمَّ أَعْتَقَهَا وَتَزَوَّجَهَا فَلَهُ أَجْرَانِ»
එහි අර්ථය:
“යම් පුරුෂයෙකු සතුව වහලියක් සිටී නම්, ඔහු ඇයට ඉගැන්වූයේය, ඇයට යහපත් ලෙස ඉගැන්වූයේය, ඇයට යහපත් ආචාර ධර්ම ඉගැන්වූයේය, පසුව ඇයව නිදහස් කර ඇයව විවාහ කරගත්තේ නම්, ඔහුට ත්යාග දෙකක් හිමි වේ.”
— Sahih al-Bukhari 5083 Sahih al-Bukhari 5083
මෙහි Arabic වචන විශේෂයෙන් වැදගත්ය:
فَعَلَّمَهَا فَأَحْسَنَ تَعْلِيمَهَا
එහි සරල අර්ථය:
“ඔහු ඇයට ඉගැන්වූ අතර, ඇයට ඉතා යහපත් ලෙස ඉගැන්වීය.”
මෙය කාන්තාවන්ට අධ්යාපනය ලැබීමට අවසර තිබෙන බව පමණක් කියන සාමාන්ය ප්රකාශයක් නොවේ.
නබි ﷺ කාන්තාවකට හොඳින් අධ්යාපනය ලබාදීම ප්රශංසනීය ක්රියාවක් ලෙස පැහැදිලිව සඳහන් කරයි.
තවද මෙහි අධ්යාපනය ලබන පුද්ගලයා කාන්තා වහලියකි. එනම් එම යුගයේ සමාජීය වශයෙන් වඩාත් දුර්වල තත්ත්වයක සිටි කාන්තාවකි.
නබි ﷺ ඇයට අධ්යාපනය ලබාදීම, යහපත් ලෙස හැඩගැස්වීම සහ ඇගේ අනාගතය යහපත් කිරීම යන කරුණු දිව්යමය ත්යාගයකට සම්බන්ධ කරයි.
හදීසයේ ක්රියා අනුපිළිවෙළද සැලකිය යුතුය:
ඉගැන්වීම → හොඳින් ඉගැන්වීම → යහපත් ආචාරධර්ම ලබාදීම → නිදහස් කිරීම → විවාහ කරගැනීම → ත්යාග දෙකක්
ඇත්ත වශයෙන්ම, මෙහි සඳහන් වහල්භාවය එම කාලයේ ඓතිහාසික සන්දර්භයට අයත් කරුණකි. එය නූතන සමාජයට සෘජුවම ගෙන ඒම නොකළ යුතුය.
නමුත් මෙහි අදාළ මූලික කරුණ පැහැදිලිය:
නබි ﷺ කාන්තාවකට අධ්යාපනය ලබාදීම යහපත් සහ ත්යාග ලැබිය යුතු ක්රියාවක් ලෙස ප්රකාශ කර ඇත.
එබැවින්:
“ඉස්ලාමය කාන්තාවන්ට අධ්යාපනය ලැබීම තහනම් කරයි.”
යන සම්පූර්ණ තහනම් ප්රකාශය සහීහ් බුහාරියේ මෙම පැහැදිලි හදීසය සමඟ ගැළපීම ඉතා අපහසුය.
4. කාන්තාවන් ප්රශ්න ඇසීමට සහ අවබෝධය ලබාගැනීමට දිරිමත් කරන ලදී
නබි ﷺ ගේ කාලයේ කාන්තාවන් ආගමික කරුණු පිළිබඳ සවිස්තරාත්මක ප්රශ්න ඇසූහ.
ඔවුහු තමන්ට අදාළ විශේෂ කරුණු පිළිබඳව පවා නබි ﷺ ගෙන් පැහැදිලි කිරීම් ඉල්ලා සිටියහ.
‘ආයිෂා رضي الله عنها අන්සාර් කාන්තාවන් පිළිබඳ ප්රශංසා කරමින්, ඔවුන්ගේ ලැජ්ජාව ඔවුන්ගේ ආගම පිළිබඳ අවබෝධය ලබාගැනීමට බාධාවක් නොවූ බව පෙන්වා දුන්නාය.
මෙයින් පැහැදිලි වන කරුණක් වන්නේ:
ඉස්ලාමීය ලැජ්ජාව සහ විනීතභාවය කාන්තාවන් දැනුම ලබාගැනීම වැළැක්වීම සඳහා නොවීය.
කාන්තාවන්ට ප්රශ්න ඇසීමටත්, පැහැදිලි කිරීම් ලබාගැනීමටත්, ආගමික දැනුම ලබාගැනීමටත් හැකි විය.
5. ‘ආයිෂා رضي الله عنها — ප්රමුඛ ඉස්ලාමීය විද්වත් කාන්තාවක්
ඉස්ලාමීය ඉතිහාසයේ වඩාත්ම ප්රබල ප්රතිඋදාහරණයක් වන්නේ නබි ﷺ ගේ බිරිඳ වූ ‘ආයිෂා බින්ත් අබී බකර් رضي الله عنها ය.
ඇය දැනුම ලබාගත් කාන්තාවක් පමණක් නොවීය.
ඇය මුල් මුස්ලිම් සමාජයේ ප්රධාන බුද්ධිමය සහ ආගමික අධිකාරියක් බවට පත්වූවාය.
මිනිසුන් ඇයගෙන්:
- කුර්ආන් අර්ථකථනය
- හදීස්
- ඉස්ලාමීය නීතිය
- ඉබාදත්
- පවුල් කරුණු
- නබි ﷺ ගේ ජීවිතය
- ඉතිහාසය
- වෙනත් ආගමික කරුණු
පිළිබඳව විමසූහ.
ඇගේ දැනුම කෙතරම් පුළුල්ද යත්, සහාබාවරුන් සහ පසුව පැමිණි විද්වතුන් පවා ඇයගෙන් දැනුම ලබාගත්හ.
මෙය ඉතා වැදගත්ය.
ඇය ජීවත් වූයේ ඉස්ලාමයේ මුල්ම සහ වඩාත්ම අධිකාරිමත් යුගයේය.
එබැවින් ඉස්ලාමය කාන්තාවන්ට උගත් වීමට හෝ බුද්ධිමය අධිකාරියක් වීමට තහනම් කර තිබුණේ නම්, නබි ﷺ ගේම නිවසේ සිටි කාන්තාවක් මුස්ලිම් සමාජයේ ප්රධාන විද්වත් අධිකාරියක් බවට පත්වීම පැහැදිලි කිරීම අපහසුය.
6. මුස්ලිම් කාන්තාවන් විද්වතුන් සහ ගුරුවරුන් බවට පත්වූහ
ඉස්ලාමීය ඉතිහාසය ‘ආයිෂා رضي الله عنها සමඟ අවසන් නොවේ.
ඊළඟ පරම්පරාවලද කාන්තාවන් ඉස්ලාමීය දැනුම සම්ප්රේෂණයට සහ ඉගැන්වීමට සහභාගී වූහ.
ඔවුන් අතර:
- හදීස් සම්ප්රේෂකයන්
- ගුරුවරියන්
- ෆික්හ් විද්වතුන්
- කුර්ආන් විද්වතුන්
- අධ්යාපනිකයන්
- දැනුම් ආයතන සඳහා අනුග්රහය දැක්වූ කාන්තාවන්
සිටියහ.
විශේෂයෙන් හදීස් විද්යාවේදී, පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට දැනුම සම්ප්රේෂණය වූ ඉස්නාද් දාමයන් තුළ කාන්තාවන් දක්නට ලැබේ.
එබැවින් ඉස්ලාමීය ඉතිහාසය කාන්තාවන් සම්පූර්ණයෙන්ම බුද්ධිමය ජීවිතයෙන් ඉවත් කළ ඉතිහාසයක් ලෙස දැක්වීම ඓතිහාසිකව නිවැරදි නොවේ.
ඇත්ත වශයෙන්ම ඇතැම් කාලවල සහ සමාජවල කාන්තාවන්ගේ අවස්ථා සීමා වී තිබුණි. නමුත් එවැනි සීමා තිබීමෙන් ඒවා අනිවාර්යයෙන්ම ඉස්ලාමයෙන් පැමිණි බව තහවුරු නොවේ.
7. ෆාතිමා අල්-ෆිහ්රි සහ අල්-කරාඋයීන්
මෙම කරුණ සම්බන්ධයෙන් නිතර සඳහන් වන තවත් ඓතිහාසික උදාහරණයක් වන්නේ ෆාතිමා අල්-ෆිහ්රි ය.
ඇය නවවන සියවසේ මොරොක්කෝවේ ෆෙස් නගරයේ අල්-කරාඋයීන් ආයතනය පිහිටුවීම සමඟ සාම්ප්රදායිකව සම්බන්ධ කරනු ලැබේ.
අල්-කරාඋයීන් පසුව ඉස්ලාමීය ලෝකයේ ප්රධාන දැනුම් මධ්යස්ථානයක් බවට පත්වූ අතර, ලෝකයේ අඛණ්ඩව ක්රියාත්මක වන පැරණිතම උසස් අධ්යාපන ආයතන අතර එකක් ලෙස බොහෝවිට සඳහන් වේ.
කෙසේ වෙතත්, මෙහිදී ඓතිහාසික නිරවද්යතාවය සඳහා සැලකිලිමත් විය යුතුය.
බොහෝවිට කියනු ලබන්නේ:
“ලෝකයේ පළමු විශ්වවිද්යාලය ආරම්භ කළේ මුස්ලිම් කාන්තාවක් වූ ෆාතිමා අල්-ෆිහ්රි ය.”
නමුත් “ලෝකයේ පළමු විශ්වවිද්යාලය” යන නූතන සංකල්පය මධ්යකාලීන දැනුම් ආයතන සමඟ සෘජුවම සමාන කිරීම ඉතිහාසඥයන් අතර සාකච්ඡාවට ලක්වන කරුණකි.
එබැවින් වඩාත් ශාස්ත්රීය වශයෙන් නිවැරදි ප්රකාශය වන්නේ:
“ෆාතිමා අල්-ෆිහ්රි නවවන සියවසේ ෆෙස් නගරයේ ආරම්භ කළ බවට සාම්ප්රදායිකව පිළිගන්නා අල්-කරාඋයීන්, පසුව ලෝකයේ පැරණිතම අඛණ්ඩව ක්රියාත්මක වන උසස් අධ්යාපන හා දැනුම් මධ්යස්ථාන අතර එකක් බවට පත්විය.”
එබැවින් “පළමු විශ්වවිද්යාලය” යන අතිශයෝක්තිය භාවිතා කිරීම අවශ්ය නොවේ.
මෙම උදාහරණය පිළිබඳ යම් ඓතිහාසික විවාදයක් තිබුණත්, එය කුර්ආනය සහ සුන්නාහ් වෙතින් ලැබෙන ප්රධාන සාක්ෂිවලට බලපාන්නේ නැත.
නබි ﷺ විසින් කාන්තාවන් සඳහා අධ්යාපන අවස්ථා සලසා දුන්නේ අල්-කරාඋයීන් පිහිටුවීමට සියවස් ගණනාවකට පෙරය.
8. ඉස්ලාමය සහ මුස්ලිම් සංස්කෘතිය එකම දෙයක් නොවේ
මෙය මෙම සාකච්ඡාවේදී අතිශයින් වැදගත් වෙනසකි.
මුස්ලිම් සමාජයක් තුළ පවතින සෑම දෙයක්ම ඉස්ලාමීය ඉගැන්වීමක් නොවේ.
මුස්ලිම්වරු:
- අසාධාරණකම් කළ හැකිය, නමුත් ඉස්ලාමය අසාධාරණය තහනම් කරයි;
- දූෂණයට සම්බන්ධ විය හැකිය, නමුත් ඉස්ලාමය දූෂණය හෙළා දකී;
- සලාතය අතහැරිය හැකිය, නමුත් ඉස්ලාමය සලාතය අනිවාර්ය කරයි;
- කෙනෙකුට අසාධාරණ ලෙස වෙනස්කම් කළ හැකිය, නමුත් ඉස්ලාමය අසාධාරණය හෙළා දකී.
එලෙසම, මුස්ලිම් සමාජයක් කාන්තාවන්ගේ අධ්යාපනය සීමා කරන සංස්කෘතික ක්රමයක් අනුගමනය කළ හැකිය.
එය ස්වයංක්රීයව ඉස්ලාමීය නීතියක් බවට පත් නොවේ.
එබැවින්:
“මුස්ලිම්වරුන් කරන දේ” සහ “ඉස්ලාමය උගන්වන දේ” යන දෙක සමාන කළ නොහැක.
නිවැරදි ප්රශ්නය වන්නේ:
“සමහර මුස්ලිම්වරු ගැහැණු ළමයින්ට අධ්යාපනය ලබා නොදෙනවාද?”
යන්න නොවේ.
එය ඇතැම් සමාජවල සත්ය විය හැකිය.
නිවැරදි ප්රශ්නය වන්නේ:
“ඉස්ලාමයම කාන්තාවන්ට අධ්යාපනය ලැබීම තහනම් කරන්නේද?”
යන්නයි.
එයට පිළිතුර සෙවිය යුත්තේ කුර්ආනය, සහීහ් සුන්නාහ් සහ පිළිගත් ඉස්ලාමීය විද්වත් මත තුළිනි.
9. සමහර මුස්ලිම් රටවල පසුගාමීත්වය ඉස්ලාමයට ආරෝපණය කළ නොහැක
සමහර මුස්ලිම් බහුතර රටවල ගැහැණු ළමයින්ගේ අධ්යාපනයට දැඩි සීමාවන් පවතින අවස්ථා තිබේ.
එවැනි තත්ත්වයන් තුළ සැබෑ අසාධාරණයක් සිදුවන්නේ නම්, එය විවේචනය කළ යුතුය.
නමුත් මෙහිදී නැවතත් වෙනසක් කළ යුතුය:
ඉස්ලාමීය ඉගැන්වීම
සහ
මුස්ලිම් සමාජයක දේශපාලනික, සංස්කෘතික හා සමාජීය ක්රියාකාරකම්
යන දෙක එකක් නොවේ.
මුස්ලිම් බහුතර සමාජයක අධ්යාපනික පසුගාමීත්වයට හේතු විය හැක්කේ:
- ගෝත්රික සම්ප්රදායන්
- පුරුෂාධිපත්ය සංස්කෘතික රටාවන්
- දුප්පත්කම
- යුද්ධ
- දේශපාලන අස්ථාවරත්වය
- අධිකාරිවාදී පාලනය
- ආර්ථික පසුගාමීත්වය
- අධ්යාපනික යටිතල පහසුකම් නොමැතිකම
- දේශීය සමාජ සම්ප්රදායන්
වැනි බොහෝ කරුණු විය හැකිය.
එවැනි කරුණු මුස්ලිම් සමාජයක සිදුවන පමණින් ඒවා ඉස්ලාමීය ආඥා බවට පත් නොවේ.
මෙම මූලධර්මය අනෙකුත් ආගම්වලටද එකසේ යෙදිය යුතුය.
ක්රිස්තියානි බහුතර රටක අසාධාරණයක් සිදුවූ විට, එය ස්වයංක්රීයව ක්රිස්තියානි ආගම අසාධාරණය උගන්වන බවට සාක්ෂියක් නොවේ.
බෞද්ධ බහුතර සමාජයක යම් පසුගාමී සංස්කෘතික ක්රමයක් තිබුණහොත්, එය ස්වයංක්රීයව බුදුදහම එය අනිවාර්ය කරන බවට සාක්ෂියක් නොවේ.
එලෙසම:
මුස්ලිම්වරුන් අතර පවතින සංස්කෘතික ක්රියාවක්, එය ඉස්ලාමීය ක්රියාවක් බවට ස්වයංක්රීයව පත් නොවේ.
එය ඉස්ලාමීය බව පෙන්වීමට ඉස්ලාමීය මූලාශ්රවලින් සාක්ෂි ඉදිරිපත් කළ යුතුය.
10. ඉස්ලාමය සෑම අධ්යාපනික පරිසරයක්ම අනුමත කරන බවක් අදහස් නොවේ
මෙහිදී සාධාරණ හා ශාස්ත්රීය තර්කයක් ඉදිරිපත් කිරීම සඳහා තවත් කරුණක් පිළිගත යුතුය.
ඉස්ලාමය මිනිස් හැසිරීම් සඳහා සදාචාරාත්මක සීමාවන් පනවයි.
උදාහරණ ලෙස:
- විනීතභාවය
- ලිංගික සදාචාරය
- පෞද්ගලිකත්වය
- පිරිමි සහ කාන්තාවන් අතර අන්තර්ක්රියා
- තහනම් සම්බන්ධතා
වැනි කරුණු පිළිබඳ ඉස්ලාමීය නීති ඇත.
එබැවින් ඇතැම් අධ්යාපනික පරිසරයන් හෝ ක්රම ඉස්ලාමීය සීමාවන් සමඟ ගැළපේද යන්න පිළිබඳව විද්වතුන් සාකච්ඡා කළ හැකිය.
නමුත් එය:
“කාන්තාවන්ට අධ්යාපනය ලැබිය නොහැක.”
යන ප්රකාශයට සමාන නොවේ.
උදාහරණයක් ලෙස:
“යම් අධ්යාපනික පරිසරයක් විනීතභාවය පිළිබඳ ඉස්ලාමීය නීති උල්ලංඝනය කළ හැකිය.”
යන්න,
“කාන්තාවන්ට අධ්යාපනය තහනම්ය.”
යන්නෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් ප්රකාශයකි.
එබැවින් අධ්යාපනයම සහ අධ්යාපනය ලබන ආකාරය හා පරිසරය අතර වෙනස තබාගත යුතුය.
11. සියලු සාක්ෂි එකට බැලූ විට පැහැදිලි රටාවක් පෙනේ
මෙම සාක්ෂි එකට සලකා බැලූ විට පැහැදිලි රටාවක් පෙනේ.
1. කුර්ආනය
කුර්ආනය දැනුම සහ දැනුම ඇති අය අගය කරයි.
2. නබි ﷺ
කාන්තාවන් වැඩි අධ්යාපන අවස්ථාවක් ඉල්ලා සිටි විට නබි ﷺ ඔවුන් සඳහා විශේෂ ඉගැන්වීම් දිනයක් වෙන් කළේය.
Sahih al-Bukhari 101.
3. කාන්තා අධ්යාපනය
නබි ﷺ කාන්තා වහලියකට හොඳින් ඉගැන්වීම ප්රශංසා කළ අතර එවැනි පුද්ගලයෙකුට ත්යාග දෙකක් ලැබෙන බව පැවසීය.
Sahih al-Bukhari 5083.
4. කාන්තාවන්ගේ ප්රශ්න
කාන්තාවන් නබි ﷺ ගෙන් ප්රශ්න ඇසූ අතර තම ආගම පිළිබඳ අවබෝධය ලබාගත්හ.
5. කාන්තා විද්වත්භාවය
‘ආයිෂා رضي الله عنها ඉස්ලාමීය දැනුමේ ප්රධාන අධිකාරියක් බවට පත්වූවාය.
6. ඉස්ලාමීය බුද්ධිමය ඉතිහාසය
පසුවද කාන්තාවන් හදීස් සම්ප්රේෂකයන්, ගුරුවරුන් සහ විද්වතුන් ලෙස කටයුතු කළහ.
7. මුස්ලිම් සමාජ
සමහර මුස්ලිම් සමාජ කාන්තාවන්ගේ අධ්යාපනය සීමා කර තිබුණද, එම ක්රියාමාර්ග ස්වයංක්රීයව ඉස්ලාමයට ආරෝපණය කළ නොහැක.
නිගමනය
“ඉස්ලාමය කාන්තාවන්ට අධ්යාපනය ලැබීම තහනම් කරයි” යන ප්රකාශය කුර්ආනය, සහීහ් සුන්නාහ් හෝ ඉස්ලාමීය ඉතිහාසය මත සාධාරණ ලෙස තහවුරු කළ නොහැක.
කුර්ආනය දැනුම අගය කරයි.
නබි මුහම්මද් ﷺ කාන්තාවන් වැඩි අධ්යාපන අවස්ථාවක් ඉල්ලා සිටි විට ඔවුන් සඳහා විශේෂ ඉගැන්වීම් දිනයක් වෙන් කළේය.
ඊටත් වඩා පැහැදිලිව, Sahih al-Bukhari 5083 හි නබි ﷺ කාන්තා වහලියකට හොඳින් අධ්යාපනය ලබාදීම ප්රශංසා කරමින්, පසුව ඇයව නිදහස් කර විවාහ කරගන්නා පුද්ගලයාට ත්යාග දෙකක් හිමිවන බව ප්රකාශ කළේය.
කාන්තාවන් නබි ﷺ ගෙන් ප්රශ්න ඇසූහ. දැනුම ලබාගත්හ. හදීස් සම්ප්රේෂණය කළහ. අන් අයට ඉගැන්වූහ.
‘ආයිෂා رضي الله عنها ඉස්ලාමීය දැනුමේ ප්රධාන අධිකාරියක් බවට පත්වූවාය.
පසුවද මුස්ලිම් කාන්තාවන් හදීස් විද්වතුන්, ගුරුවරියන් සහ අධ්යාපනිකයන් ලෙස කටයුතු කළහ.
එබැවින් වඩාත් නිවැරදි හා ඓතිහාසිකව ආරක්ෂිත නිගමනය වන්නේ:
ඉස්ලාමය කාන්තාවන්ට දැනුම ලබාගැනීම තහනම් නොකරයි. කුර්ආනය සහ සුන්නාහ් දැනුමේ වටිනාකම තහවුරු කරයි; නබි ﷺ කාන්තාවන්ට අධ්යාපනය ලබාගැනීමට සෘජුවම අවස්ථා සලසා දුන්නේය; සහ මුස්ලිම් කාන්තාවන් ඉස්ලාමීය ඉතිහාසයේ වැදගත් විද්වතුන් සහ ගුරුවරුන් බවට පත්වූහ.
සමහර මුස්ලිම් සමාජවල කාන්තා අධ්යාපනය සීමා කිරීමක් පවතින්නේ නම්, එය ඉස්ලාමයේ ඉගැන්වීමක්ද, සංස්කෘතික සම්ප්රදායක්ද, දේශපාලනික තීරණයක්ද, ආර්ථික හෝ සමාජීය ගැටලුවක්ද යන්න වෙන වෙනම විමසා බැලිය යුතුය.
මුස්ලිම් සමාජයක පවතින පසුගාමී ක්රියාවක් නිසා එය ස්වයංක්රීයව ඉස්ලාමීය ඉගැන්වීමක් බවට පත් නොවේ.
එබැවින් මෙම කරුණ සම්බන්ධයෙන් නිවැරදි ප්රශ්නය වන්නේ:
“මුස්ලිම්වරුන් සමහර අවස්ථාවල කුමක් කර තිබේද?”
යන්න නොව,
“ඉස්ලාමය ඇත්ත වශයෙන්ම කුමක් උගන්වන්නේද?”
යන්නයි.
