“බිරිඳ ලිංගික සම්බන්ධතාව ප්රතික්ෂේප කළහොත් දේවදූතයන් ශාප කරති” යන හදීසය පිළිබඳ විවේචනයකට පිළිතුරක්
ඉස්ලාමය පිළිබඳ විවේචනයක් ලෙස නිතර ඉදිරිපත් කරන ප්රකාශයක් වන්නේ:
“බිරිඳට සැමියා ලිංගික සම්බන්ධතාව ඉල්ලා සිටින සෑම අවස්ථාවකම එය ප්රතික්ෂේප කළ නොහැක. ප්රතික්ෂේප කළහොත් දේවදූතයන් ඇයට ශාප කරති. එසේ නම් ඉස්ලාමය කාන්තාව පුරුෂයාගේ ලිංගික වහලියක් බවට පත් කර ඇත.”
මෙම විවේචනය බැලූ බැල්මට බලවත් ලෙස පෙනුණත්, එය හදීසය විවාහය පිළිබඳ ඉස්ලාමීය සමස්ත ඉගැන්වීමෙන් වෙන්කර, එය “පුරුෂයාට කාන්තාවගේ ශරීරය අයිති කර දීමක්” ලෙස අර්ථකථනය කිරීම මත පදනම් වේ.
නමුත් හදීසය එවැනි අයිතියක් ප්රකාශ නොකරයි.
1. පළමුව වැදගත් කරුණ: හදීසය සත්යය
මෙය දුර්වල හදීසයක් යැයි පවසමින් ගැලවීමට අවශ්ය නැත.
අබූ හුරෙයිරා رضي الله عنه වාර්තා කරන පරිදි නබි ﷺ පැවසූයේ:
إِذَا دَعَا الرَّجُلُ امْرَأَتَهُ إِلَى فِرَاشِهِ فَأَبَتْ أَنْ تَجِيءَ لَعَنَتْهَا الْمَلَائِكَةُ حَتَّى تُصْبِحَ
අර්ථය:
“පුරුෂයා තම බිරිඳට තම ඇඳට පැමිණෙන ලෙස ආරාධනා කළ විට, ඇය පැමිණීම ප්රතික්ෂේප කළහොත්, උදෑසන වන තුරු දේවදූතයෝ ඇයට ශාප කරති.”
මෙය Sahih al-Bukhari 5193 හිත්, Sahih Muslim 1436 හිත් වාර්තා වී ඇත.
එබැවින් අවංක ඉස්ලාමීය පිළිතුර විය යුත්තේ:
“හදීසය සත්ය නොවේ” නොව, “හදීසයේ අර්ථය කුමක්ද?” යන්න පැහැදිලි කිරීමයි.
2. හදීසය කියන්නේ “බිරිඳ සැමියාගේ ලිංගික වහලියකි” කියා නොවේ
හදීසයේ සඳහන් වන්නේ විවාහය තුළ පුරුෂයාගේ ලිංගික අයිතිය සම්පූර්ණයෙන්ම නොසලකා හැරීම පිළිබඳ දැඩි අනතුරු ඇඟවීමකි.
එය “ඔහුට අවශ්ය ඕනෑම වේලාවක ඇයගේ ශරීරය බලයෙන් භාවිත කළ හැක” යන අදහස නොවේ.
මෙය තේරුම් ගැනීමට ඉතා වැදගත් වෙනසක් තිබේ:
ලිංගික අයිතිය ≠ අනෙක් පුද්ගලයාගේ ශරීරය අයිති කර ගැනීම.
විවාහය තුළ දෙපාර්ශ්වයටම ලිංගික අයිතිවාසිකම් තිබේ.
ඒ නිසාම නබි ﷺ පුරුෂයන්ටද පැවසුවේ:
وَإِنَّ لِزَوْجِكَ عَلَيْكَ حَقًّا
“ඔබගේ බිරිඳටද ඔබ කෙරෙහි අයිතියක් ඇත.”
(Sahih al-Bukhari 5199)
මෙය ඉතා වැදගත්ය.
එනම් ඉස්ලාමීය විවාහයේ ලිංගිකත්වය යනු:
“පුරුෂයා ඉල්ලයි → කාන්තාව සේවය කරයි”
යන එකපාර්ශ්වීය සම්බන්ධතාවක් නොව,
“දෙදෙනාටම එකිනෙකා කෙරෙහි අයිතිවාසිකම් හා වගකීම් තිබේ”
යන සංකල්පයකි.
3. එසේ නම් ඇය කිසිම අවස්ථාවක “නැහැ” කිව නොහැකිද?
නැහැ.
මෙය හදීසය පිළිබඳ විශාලතම වැරදි අවබෝධයකි.
හදීසය සෑම “නැහැ” එකක්ම ශාපයට යටත් කරන්නේ නැත.
ඉස්ලාමීය විද්වතුන් පැහැදිලි කරන්නේ මෙම අනතුරු ඇඟවීම නීත්යානුකූල හේතුවක් නොමැතිව විවාහයේ ලිංගික අයිතිය හිතාමතාම ප්රතික්ෂේප කිරීම සම්බන්ධයෙන් බවයි.
උදාහරණ ලෙස, අසනීප වීම, ශාරීරික හානියක් ගැන බිය වීම වැනි හේතු වලදී බිරිඳට ප්රතික්ෂේප කිරීමට සාධාරණ හේතුවක් තිබිය හැකි බව Hanafi විද්වත් පසුබිමක් ඇති Darul Ifta Birmingham විසින්ද පැහැදිලි කර ඇත.
ඒ අනුව:
- ඇය අසනීප නම්,
- ලිංගික සම්බන්ධතාවයෙන් ශාරීරික හානියක් සිදුවිය හැකි නම්,
- ඇය අතිශය ශාරීරික/මානසික අපහසුතාවයක සිටී නම්,
- සැමියා මත් වී සිටී නම්,
- වෙනත් shar’i valid excuse එකක් තිබේ නම්,
මෙම හදීසය “ඇයට බලෙන් ලිංගික සම්බන්ධතාව ලබාගත හැක” යන අවසරයක් නොවේ.
විද්වත් පැහැදිලි කිරීම්වල පවා අසනීප වීම, physical harm ගැන බිය වීම සහ ඇතැම් මානසික තත්ත්වයන් valid excuses ලෙස සඳහන් වේ.
4. හදීසයේ දඬුවම “පුරුෂයාට බලය දීමක්” නොවේ
විවේචකයා මෙහිදී තවත් වැදගත් කරුණක් මගහැරේ.
හදීසය කියන්නේ:
“ඇය ප්රතික්ෂේප කළහොත් සැමියාට ඇයව පහර දීමට අවසර ඇත”
කියා නොවේ.
එය කියන්නේ:
“දේවදූතයන් ඇයට ශාප කරති”
කියාය.
එනම් මෙය අධ්යාත්මික අනතුරු ඇඟවීමකි, පුරුෂයාට ලබා දෙන ශාරීරික බලහත්කාර අවසරයක් නොවේ.
තවද Sahih Muslim හි තවත් version එකක හදීසය පැහැදිලිව පවසන්නේ පුරුෂයා ඇය සමඟ කෝපයෙන් රාත්රිය ගත කළ අවස්ථාව පිළිබඳවය.
එබැවින් මෙම හදීසයෙන්:
“පුරුෂයාට කාන්තාවගේ කැමැත්ත නොසලකා ලිංගිකව බලහත්කාර කළ හැක”
යන නිගමනය ලබාගැනීම තර්කානුකූලව සාධාරණ නොවේ.
5. ඉස්ලාමය ලිංගික බලහත්කාරයට ආගමික බලපත්රයක් ලබා නොදේ
මෙය ඉතා වැදගත් කරුණකි.
අල්-කුර්ආනය පුරුෂයන්ට තම බිරින්දෑවරුන් සමඟ:
وَعَاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ
“ඔවුන් සමඟ යහපත් ආකාරයෙන් ජීවත් වන්න.”
යනුවෙන් අණ කරයි.
(Qur’an 4:19)
එමෙන්ම විවාහයේ අරමුණ ලෙස Qur’an 30:21 සඳහන් කරන්නේ:
مَوَدَّةً وَرَحْمَةً
එනම් ආදරය සහ කරුණාව අතර සම්බන්ධතාවයකි.
එබැවින් විවාහය පිළිබඳ Qur’anic framework එක:
බලය + භාවිතය
නොව,
සැනසීම + ආදරය + කරුණාව + අයිතිවාසිකම් + වගකීම්
යන්නයි.
6. නබි ﷺ තම බිරිඳට පහර දුන් ආදර්ශයක් ලබා දුන්නේ නැත
අයිෂා رضي الله عنها විසින් නබි ﷺ ගැන කළ ඉතා වැදගත් ප්රකාශයක් තිබේ:
مَا ضَرَبَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ خَادِمًا وَلَا امْرَأَةً قَطُّ
“අල්ලාහ්ගේ දූතයා ﷺ කිසිම සේවකයෙකුට හෝ කාන්තාවකට කිසිදා පහර දුන්නේ නැත.”
Sunan Abi Dawud 4786 හි මෙය වාර්තා වී ඇති අතර එය Sahih ලෙස graded කර ඇත.
එබැවින් “බිරිඳ sex ප්රතික්ෂේප කළා → සැමියාට බලෙන් ලබාගත හැක” යන හැසිරීම නබි ﷺ ගේ විවාහ ආදර්ශය සමඟ සරලව සමාන කළ නොහැක.
7. “එහෙම නම් කාන්තාවට ලිංගික අයිතියක් නැද්ද?”
ඇත්ත වශයෙන්ම තිබේ.
මෙය ඉස්ලාමය පිළිබඳ සාකච්ඡාවේදී බොහෝවිට අමතක වන කොටසකි.
නබි ﷺ පුරුෂයාට තම බිරිඳගේ අයිතිය ගැන මතක් කරමින්:
“ඔබගේ බිරිඳට ඔබ කෙරෙහි අයිතියක් ඇත.”
යනුවෙන් පැවසීය.
(Sahih al-Bukhari 5199)
ඒ නිසා සැමියා දිගින් දිගටම බිරිඳගේ ලිංගික අවශ්යතා නොසලකා හරින්නේ නම්, එය “ඇයට අයිතියක් නැත” යන ඉස්ලාමීය අදහසක් නොවේ.
විවාහයේ ලිංගික සම්බන්ධතාවය දෙපාර්ශ්වයේම අයිතිවාසිකමක් ලෙස දැකිය යුතුය.
8. නවීන sexual psychology එකෙන් අපට වැදගත් දෙයක් ඉගෙනගත හැක
මෙහිදී නවීන sexual psychology ඉතා වැදගත් insight එකක් ලබා දෙයි.
Canadian psychiatrist සහ sex researcher Rosemary Basson විසින් කාන්තාවන්ගේ sexual response පිළිබඳ සාම්ප්රදායික “desire → arousal → orgasm” වැනි සරල linear model එක ප්රශ්න කරමින් responsive sexual desire පිළිබඳ model එකක් ඉදිරිපත් කළාය.
ඇය පෙන්වා දුන්නේ, විශේෂයෙන් දිගුකාලීන සම්බන්ධතාවලදී, කාන්තාවකගේ sexual desire සෑම විටම මුලින්ම ස්වයංසිද්ධව ඇතිවිය යුතු දෙයක් නොවන බවත්, intimacy, emotional connection සහ sexual stimulation වැනි දේවල් මඟින් desire පසුව වර්ධනය විය හැකි බවත්ය.
මෙය ඉතා වැදගත් observation එකකි.
උදාහරණයක් ලෙස:
“මට මේ මොහොතේ sex කරන්න spontaneous desire එකක් නැහැ”
යන්න අනිවාර්යයෙන්ම:
“මට මගේ සැමියා අවශ්ය නැහැ”
යන්න නොවේ.
කාන්තාවකගේ sexual response එක stress, mood, emotional intimacy, relationship quality සහ context වැනි සාධක මත බලපාන බව sexual-health literature පෙන්වයි.
9. එහෙත් මෙයින් “කාන්තාව කැමති නැති විටත් sex කළ යුතුය” යන අදහස තහවුරු නොවේ
මෙය පැහැදිලිව සඳහන් කළ යුතුය.
Responsive desire ≠ forced sex.
කාන්තාවකගේ desire එක intimacy හරහා පසුව ඇති විය හැකියි කියන එක, ඇයගේ වේදනාව හෝ සැබෑ අකමැත්ත නොසලකා බලෙන් ලිංගික සම්බන්ධතාව පැවැත්විය යුතුය යන්න නොවේ.
ඇත්ත වශයෙන්ම නවීන sexual-health literature එකෙන් sexual relationship එකක් coercion, violence සහ harm වලින් තොර විය යුතු බව අවධාරණය කරයි. WHO හි sexual-health framework එක sexual well-being සඳහා respectful, safe සහ coercion වලින් තොර sexual relationships අවශ්ය බව සඳහන් කරයි.
එමෙන්ම sexual coercion පිළිබඳ විවාහක කාන්තාවන් යොදාගෙන කළ පර්යේෂණයකදී sexual coercion සහ psychological distress අතර සැලකිය යුතු සම්බන්ධතාවයක් හඳුනාගෙන තිබේ.
ඒ නිසා:
බලහත්කාරය → හොඳ විවාහයක්
යන psychological model එකට විද්යාත්මක සහය නොමැත.
10. Emily Nagoski සහ නවීන sexual psychology
ඇමරිකානු sexual educator සහ researcher Emily Nagoski, Come as You Are නම් කෘතිය තුළ කාන්තාවන්ගේ sexuality එක පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට විශාල ලෙස වෙනස් වන බවත්, sexual desire එක context, stress, mood, trust සහ relationship environment වැනි සාධක සමඟ සම්බන්ධ වන බවත් සාකච්ඡා කරයි.
මෙහි ප්රධාන psychological lesson එක වන්නේ:
කාන්තාවගේ sexuality එක switch එකක් මෙන් “on/off” කළ හැකි දෙයක් නොවේ.
එබැවින් හොඳ සැමියෙකුගේ ප්රශ්නය විය යුත්තේ:
“මට අයිතිය තිබෙනවාද?”
පමණක් නොව,
“මගේ බිරිඳට ආරක්ෂිත, ආදරණීය සහ කැමැත්තෙන් පිරුණු sexual environment එකක් මම නිර්මාණය කරන්නේ කොහොමද?”
යන්නයි.
මෙය ඉස්ලාමයේ muʿāsharah bil-maʿrūf — යහපත් ආකාරයෙන් ජීවත් වීම යන මූලධර්මය සමඟද ගැළපේ.
11. Sexual desire discrepancy යනු සාමාන්ය දෙයකි
දිගුකාලීන සම්බන්ධතාවලදී දෙදෙනාගේ sexual desire එක සෑම විටම එකම මට්ටමක නොපවතී.
Indiana University හි පර්යේෂකයන් වන Debby Herbenick සහ සහකාර පර්යේෂකයන්ගේ අධ්යයනයකින්ද sexual desire discrepancy දිගුකාලීන romantic relationships වල සාමාන්ය ලක්ෂණයක් බව පෙන්වා දෙයි.
එබැවින්:
“සැමියාට අවශ්ය වූ සෑම අවස්ථාවකම බිරිඳටත් එකම මොහොතේ අවශ්ය විය යුතුය”
යන උපකල්පනයම මනෝවිද්යාත්මකව අසාධාරණය.
ඒ වෙනුවට healthy marriage එකකදී දෙදෙනා:
- එකිනෙකාගේ අවශ්යතා හඳුනාගත යුතුය,
- හොඳින් සන්නිවේදනය කළ යුතුය,
- අවශ්යතා අතර වෙනස සාකච්ඡා කළ යුතුය,
- වේදනාව හෝ අසනීපය සැලකිල්ලට ගත යුතුය,
- emotional intimacy වර්ධනය කළ යුතුය.
12. එසේ නම් හදීසය මඟින් ආරක්ෂා කරන්නේ කුමක්ද?
මෙහිදී හදීසයේ wisdom එක තේරුම් ගත හැක.
විවාහයකදී එක් පාර්ශ්වයක් හිතාමතාම, කිසිදු සාධාරණ හේතුවක් නොමැතිව, අනෙක් පාර්ශ්වයේ ලිංගික අවශ්යතා දිගින් දිගටම නොසලකා හරින්නේ නම්, එය විවාහ සම්බන්ධතාවයට හානි කළ හැක.
ඉස්ලාමය එවැනි නොසලකා හැරීම ගැන අනතුරු අඟවයි.
එහෙත් එය:
“පුරුෂයාගේ ලිංගික අවශ්යතාව කාන්තාවගේ කැමැත්තට වඩා උසස්ය”
කියන්නේ නැත.
ඒ වෙනුවට:
“විවාහයේදී එකිනෙකාගේ ලිංගික අයිතිවාසිකම් නොසලකා නොහරින්න.”
යන මූලධර්මයක් ලෙස තේරුම් ගැනීම වඩා නිවැරදිය.
13. එම මූලධර්මය පුරුෂයාටත් අදාළය
මෙය ඉතා වැදගත් double-standard test එකකි.
යම් පුරුෂයෙක්:
- බිරිඳගේ sexual needs සම්පූර්ණයෙන්ම නොසලකා හරින්නේ නම්,
- ඇයව දිගින් දිගටම ප්රතික්ෂේප කරන්නේ නම්,
- ඇයට අවශ්ය affection සහ intimacy ලබා නොදෙන්නේ නම්,
“ඇයගේ අවශ්යතාව වැදගත් නැහැ; පුරුෂයාට කැමති විට පමණයි sex” යන අදහස ඉස්ලාමයෙන් ලබාගත නොහැක.
නබි ﷺ පැහැදිලිව:
“ඔබගේ බිරිඳට ඔබ කෙරෙහි අයිතියක් ඇත.”
යනුවෙන් පුරුෂයාටද වගකීම මතක් කළේ එබැවිනි.
14. “ලිංගික වහලිය” යන වචනය ඇයි වැරදි?
“Slave” කෙනෙකුට තම ස්වාමියාගේ කැමැත්තට විරුද්ධ වීමට මූලික වශයෙන් නිදහසක් නැත.
නමුත් විවාහය පිළිබඳ Qur’anic description එක එසේ නොවේ.
Qur’an 30:21 විවාහය විස්තර කරන්නේ sakinah — සැනසීම, mawaddah — ආදරය, සහ rahmah — කරුණාව මත පදනම් වූ සම්බන්ධතාවයක් ලෙසය.
Qur’an 4:19 පුරුෂයාට බිරිඳ සමඟ maʿrūf — යහපත් ආකාරයෙන් ජීවත් වීමට අණ කරයි.
නබි ﷺ තමන්ගේ ආදර්ශය ලෙස:
“ඔබ අතරින් හොඳම තැනැත්තා තම පවුලට හොඳම තැනැත්තාය.”
යනුවෙන් ඉගැන්වීය.
එබැවින් බිරිඳව “ලිංගික වහලියක්” ලෙස හඳුන්වීම, ඉස්ලාමීය විවාහයේ සම්පූර්ණ සංකල්පය එක් හදීසයකින් පමණක් නිර්වචනය කිරීමකි.
15. වැදගත් වෙනස: “marital right” සහ “sexual coercion”
විවේචනයට පිළිතුරු දීමේදී මෙම වෙනස පැහැදිලිව තබාගත යුතුය.
Marital sexual right යනු:
“විවාහයේදී මගේ සහකරුගේ ලිංගික අවශ්යතා සම්පූර්ණයෙන් නොසලකා හැරීමට මට අයිතියක් නැත.”
යන්නයි.
Sexual coercion යනු:
“ඔබට කැමැත්තක් නැති වුවත් මම ඔබට බල කරමි.”
යන්නයි.
මෙම දෙක එකම දෙයක් නොවේ.
නූතන WHO framework එක sexual health සඳහා coercion සහ violence වලින් තොර sexual relationship එකක් අවශ්ය බව පැහැදිලි කරයි.
එමෙන්ම sexual coercion psychological distress හා somatic symptoms සමඟ සම්බන්ධ බව පර්යේෂණ පෙන්වා දෙයි.
ඒ නිසා ඉස්ලාමීය හදීසය sexual coercion සඳහා බලපත්රයක් ලෙස භාවිත කිරීම ඉස්ලාමීය මූලාශ්රවල සමස්ත framework එකටත්, මනුෂ්ය මනෝවිද්යාව පිළිබඳ නවීන දැනුමටත් විරුද්ධය.
16. විවේචකයාට කෙටි පිළිතුර
විවේචකයා:
“ඔබගේ ආගම කියන්නේ බිරිඳ sex ප්රතික්ෂේප කළහොත් angels curse කරන බවයි. එහෙම නම් ඇය ලිංගික වහලියක් නේද?”
කී විට පිළිතුර මෙසේ විය හැක:
“නැහැ. පළමුව, හදීසය සත්යය. නමුත් එය කියන්නේ පුරුෂයාට බිරිඳගේ ශරීරය අයිති බව නොවේ. එය නීත්යානුකූල හේතුවක් නොමැතිව විවාහයේ අනෙක් පාර්ශ්වයේ ලිංගික අයිතිය හිතාමතාම ප්රතික්ෂේප කිරීම පිළිබඳ ආගමික අනතුරු ඇඟවීමකි. අසනීපය, හානිය ගැන බිය වීම වැනි වලංගු හේතු තිබේ නම් එම අනතුරු ඇඟවීම අදාළ නොවේ. තවද හදීසය පුරුෂයාට බිරිඳට බලෙන් ලිංගික සම්බන්ධතාව පැවැත්වීමට අවසරයක් ලබා නොදේ. Qur’an එක විවාහය ආදරය, කරුණාව සහ සැනසීම මත පදනම් කරයි; නබි ﷺ බිරිඳටද සැමියා කෙරෙහි අයිතිවාසිකම් ඇති බව පැහැදිලි කළේය. නවීන sexual psychology පවා sexual desire එක සෑම අවස්ථාවකම දෙපාර්ශ්වයට සමාන නොවන බවත්, විශේෂයෙන් කාන්තාවන්ගේ desire එක emotional context, stress සහ intimacy මත බලපාන බවත් පෙන්වයි. එබැවින් මෙම හදීසය ‘කාන්තාව ලිංගික වහලියකි’ යන ප්රකාශයට සාක්ෂියක් නොව, විවාහයේ දෙපාර්ශ්වික ලිංගික අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ සීමිත නීතිමය-අධ්යාත්මික අනතුරු ඇඟවීමක් ලෙස තේරුම් ගත යුතුය.”
නිගමනය
ඉස්ලාමයේ බිරිඳ සැමියාගේ ලිංගික වහලියක් නොවේ.
ඒ වෙනුවට ඇය:
ඔහුගේ සහකාරියකි, ඔහුට අයිතිවාසිකම් ඇති තැනැත්තියකි, ඔහුට වගකීම් ඇති තැනැත්තියකි.
හදීසය පුරුෂයාගේ ලිංගික අයිතිය සම්පූර්ණයෙන් නොසලකා හැරීම ගැන දැඩි අනතුරු ඇඟවීමක් කරයි. නමුත් එය සෑම ප්රතික්ෂේප කිරීමක්ම පාපයක් ලෙස නොගනී; valid excuse තිබේ නම් අනතුරු ඇඟවීම අදාළ නොවන බව ඉස්ලාමීය විද්වත් පැහැදිලි කිරීම් සඳහන් කරයි.
අනෙක් පැත්තෙන්, පුරුෂයාටද බිරිඳගේ ලිංගික අයිතිය පිළිගැනීමට සිදුවේ. නබි ﷺ පවසන්නේ:
“ඔබගේ බිරිඳට ඔබ කෙරෙහි අයිතියක් ඇත.”
(Sahih al-Bukhari 5199)
එබැවින් ඉස්ලාමීය විවාහයේ මූලධර්මය “පුරුෂයාගේ sexual entitlement” නොව,
“දෙපාර්ශ්වයේම අයිතිවාසිකම් + යහපත් හැසිරීම + ආදරය + කරුණාව + වගකීම” යන්නයි.
නූතන sexual psychology එකද එකම දෙය පෙන්වා දෙයි: sexual desire එක සෑම විටම එකම මට්ටමක නොපවතින අතර, emotional intimacy, stress, trust සහ relationship context එයට බලපායි.
ඒ නිසා හදීසය “බලහත්කාර ලිංගිකත්වය” සාධාරණ කිරීමට භාවිත කිරීමත්, එය “බිරිඳ ලිංගික වහලියකි” යන ප්රකාශයට සාක්ෂියක් ලෙස ඉදිරිපත් කිරීමත්, හදීසය ඉස්ලාමීය විවාහයේ සමස්ත නීතිමය හා සදාචාරාත්මක පද්ධතියෙන් වෙන් කිරීමකි.
